Één speekselenzym zorgt dat wondjes in de mond snel genezen

NRC, 27 november 2010


Wondjes in de mond genezen sneller dan die op de huid. Histatine, een relatief klein eiwitmolecuul in ons speeksel dat nergens anders in ons lichaam voorkomt, speelt hierbij een belangrijke rol. Dit is ontdekt door biochemicus Menno Oudhoff van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA).

Hij promoveert op 7 december aan de Vrije Universiteit op zijn onderzoek naar de wondhelende eigenschappen van speeksel.
Het is al lang bekend dat speeksel noodzakelijk is bij de wondgenezing in de mond. De vraag was welke bestanddelen daarvoor zorgen, want spuug is een buitengewoon complexe vloeistof. Oudhoff heeft de effecten ervan op de wondgenezing in een laboratoriummodel bestudeerd. Daarvoor kweekte hij in een ronde schaal de bedekkende cellen van lichaamsweefsel, de zogenaamde epitheelcellen, die verantwoordelijk zijn voor het dichtgroeien van wonden. Zodra de bodem van het schaaltje was dichtgegroeid werd een kras in de laag aangebracht. Feitelijk maakte hij op deze manier een soort wondje. Vervolgens ging de onderzoeker na hoe snel dit wondje dichtgroeide. En hij bestudeerde of dat sneller ging als hij bestanddelen uit het speeksel toevoegde. Die componenten verkreeg hij door speeksel met vloeistofchromatografie te scheiden.
Oudhoff stelde vast dat er maar één component was die wondgenezing werkelijk verbeterde. Dat bleek het eiwitmolecuul histatine te zijn. Dit eiwit stimuleert de migratie van epitheelcellen waardoor wondsluiting sneller verloopt.

In verder onderzoek vond Oudhoff dat, door dit eiwit op een bepaalde manier te modificeren, veel kleinere hoeveel- heden nodig waren om hetzelfde effect te bewerkstelligen.
Omdat histatine een klein eiwitmolecuul is kan het gemakkelijk chemisch worden nagemaakt. Als zodanig biedt deze stof grote mogelijkheden om bijvoorbeeld te gebruiken in zalven die de wondgenezing bevorderen, bijvoorbeeld bij diabetici met doorligwonden. Een tandheelkundige toepassing zou kunnen zijn de histatine op te nemen in kunstspeeksel waardoor genezing wordt bevorderd van nare kloofjes die ontstaan in de binnenkant van wang en lippen bij mensen met extreem droge monden. M.A.J. Eijkman

 

Home Mijn NVOI Erkende Implantologen TSVP-I Leden Richtlijnen Lid worden Secretariaat Partners Links RSS Facebook LinkedIn Twitter Engels